Akdeniz ve Karadeniz'de sürdürülebilir balıkçılık için yeni kararlar

Akdeniz ve Karadeniz'de balık stoklarının korunması ve deniz ekosistemleri üzerindeki baskının azaltılması amacıyla yeni kararlar alındı. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) bünyesinde faaliyet gösteren Akdeniz Genel Balıkçılık Komisyonu (GFCM), sürdürülebilir balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliğini güçlendirmek için 11 bağlayıcı tavsiye ve 2 karar kabul etti.

İtalya'nın başkenti Roma'da düzenlenen ve 25 ülkenin katıldığı toplantıda, balıkçılık yönetim planlarından avlanma kotalarına, yunusların korunmasından denizlerde kaybolan ekipmanların yönetimine kadar farklı konular ele alındı.

Alınan kararlar, balıkçılık faaliyetlerinin devamlılığını sağlarken denizlerdeki biyolojik çeşitliliği korumayı hedefliyor.

Balık stokları için uzun vadeli yönetim planları

Komisyon, Akdeniz ve Karadeniz'deki balık stoklarının sürdürülebilir yönetimi için mevcut çok yıllı planların kapsamını genişletti.

Bu çerçevede altı yönetim planı uzun vadeli ve değişen koşullara uyum sağlayabilen bir aşamaya geçirildi.

Güncellenen planlar arasında Akdeniz'deki lambuka balığı, Sicilya Boğazı, İyon Denizi ve Levant Denizi'ndeki derin deniz kırmızı karidesi ile Sicilya Boğazı'ndaki berlam ve derin deniz pembe karidesi bulunuyor.

Akdeniz genelinde sürdürülebilir biçimde avlandığı değerlendirilen lambuka balığı için ilk kez avlanma kotası belirlendi.

Adriyatik Denizi'nde ise barbunya, berlam, dil balığı ve Norveç ıstakozunun da aralarında bulunduğu beş dip canlısı türünü kapsayan yedi yıllık yeni bir yönetim planı kabul edildi.

Bu planlar, avcılık faaliyetlerinin bilimsel veriler doğrultusunda yönetilmesini ve balık stoklarının uzun vadede korunmasını amaçlıyor.

Karadeniz'de yunusları korumaya yönelik yeni düzenleme

Toplantının Türkiye açısından dikkat çeken kararlarından biri, Karadeniz'deki kalkan balıkçılığına ilişkin teknik düzenleme oldu.

Mevcut 400 milimetrelik ağ gözü boyutuna ek olarak, belirli koşullarda 360 milimetrelik ağ gözü kullanımına olanak tanındı.

Ancak yeni ağ gözü boyutunun kullanılabilmesi için yunusların balıkçı ağlarına takılma riskini azaltmaya yönelik akustik uyarıcı cihazların kullanılması zorunlu olacak.

Bu cihazlar, yunusların balıkçılık ekipmanlarını fark etmesine yardımcı olmayı amaçlıyor.

Balıkçılıkta hedef dışı türlerin ağlara takılması, deniz memelilerinin korunması açısından önemli sorunlardan biri. Yeni düzenleme, avcılık faaliyetleriyle deniz canlılarının korunması arasında daha dengeli bir yönetim oluşturmayı hedefliyor.

Bununla birlikte uygulamanın başarısı, cihazların etkinliğinin izlenmesine ve balıkçılık faaliyetlerinde kurallara uyulmasına bağlı olacak.

Avlanma kotalarında yeni düzenlemeler

Komisyon, bazı balık stokları üzerindeki avcılık baskısını azaltmak amacıyla kota ve avlanma çabasına ilişkin kararlar da aldı.

Alboran Denizi'ndeki lekeli mercan balığı için 2027 yılı avlanma kotalarının ve avlanma çabasının 2026 seviyelerine göre azaltılması kararlaştırıldı.

Adriyatik Denizi'ndeki küçük pelajik balıkçılık faaliyetleri için de yeni kotalar belirlendi.

Avlanma kotaları, belirli türlerin ne miktarda avlanabileceğini sınırlandırarak stokların sürdürülebilir yönetimine katkı sağlamayı amaçlıyor.

Ancak kotaların etkili olabilmesi için bilimsel stok değerlendirmeleri, düzenli izleme ve denetim çalışmalarının birlikte yürütülmesi gerekiyor.

Denizlerde kaybolan balıkçılık ekipmanlarına karşı önlemler

Toplantıda yalnızca avlanma miktarları değil, balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliğinde kullanılan ekipmanların çevresel etkileri de gündeme geldi.

Komisyon, terk edilen, kaybolan veya atılan su ürünleri yetiştiriciliği ekipmanlarının yönetimine yönelik yeni bir kılavuz kabul etti.

Kılavuz; ekipman kayıplarının önlenmesini, kaybolan malzemelerin geri kazanılmasını ve geri dönüşüm uygulamalarının geliştirilmesini hedefliyor.

Denizlerde kalan ağlar, halatlar ve diğer ekipmanlar, deniz canlıları için fiziksel risk oluşturabiliyor. Bazı malzemeler zamanla parçalanarak plastik kirliliğine de katkıda bulunabiliyor.

Bu nedenle ekipmanların kullanım ömrü boyunca izlenmesi ve kullanım sonrasında uygun biçimde yönetilmesi, deniz ekosistemlerinin korunmasında önem taşıyor.

Yeni kılavuz, su ürünleri yetiştiriciliğinin çevresel etkilerini azaltmaya yönelik bölgesel çalışmaların bir parçasını oluşturuyor.

Sürdürülebilir balıkçılığın 2027 gündemi Türkiye'de belirlenecek

Akdeniz Genel Balıkçılık Komisyonunun 50. Genel Kurul toplantısı, 2027 yılında Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleştirilecek.

Komisyonun 75. kuruluş yıl dönümüne de denk gelen toplantıda üye ülkeler, sürdürülebilir balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliği için yeni bir bölgesel vizyon oluşturmayı hedefliyor.

Toplantıda ayrıca ortak hedefleri içeren bir bakanlar deklarasyonu hazırlanması planlanıyor.

Türkiye'nin hem Akdeniz'e hem de Karadeniz'e kıyısı bulunması, bölgesel balıkçılık yönetimi ve deniz ekosistemlerinin korunması açısından bu toplantıya ayrı bir önem kazandırıyor.

Denizlerin korunmasında bölgesel iş birliği öne çıkıyor

Akdeniz ve Karadeniz'deki balık stokları, deniz memelileri ve diğer canlılar ülkelerin sınırlarından bağımsız bir ekosistemin parçası.

Bu nedenle sürdürülebilir balıkçılık yalnızca ulusal önlemlerle değil, ülkeler arasında ortak kuralların geliştirilmesiyle de destekleniyor.

GFCM'nin kabul ettiği yeni kararlar, bilimsel verilerin balıkçılık yönetimine aktarılması, hedef dışı avcılığın azaltılması ve denizlerdeki ekipman kirliliğinin önlenmesi açısından önemli adımlar içeriyor.

Kararların deniz yaşamına sağlayacağı katkı ise uygulama, denetim ve uzun vadeli izleme çalışmalarının başarısına bağlı olacak.