Çiy ve Kırağı Hakkında Bilinmeyenler ve Yanlış Bilinenler…
Yanlış bir şeklide, “Önce çiy oluşur, sonra donup kırağıya dönüşür” diyenleri duyar gibiyim. Eski püskü tanımları anlamadan ezberleye ezberleye analitik düşünme yeteneğimizi köreltmişiz bir kere!
Ülkemizde bazıları, sabahları yerde görülen bu su damlacıklarına “çiğ” (pişmemiş!) de diyebiliyor. Bazıları, onlara otların ve çiçeklerin yapraklarında oluşan “yağmur damlaları” diyor. Kimimiz onları yapraklara, ya da yere düşürüp “yere düşen su damlası” yapıyor. Kimimiz de onları biraz daha soğutup dondurarak “kırağı” haline getiriyor. Hâlbuki çiy, yağmaz, düşmez, çiyin donmuşuna da kırağı denilmez!
İnsanları bir şekilde etkilediği için çiy oluşumu önemlidir. Bazen çiy otomobillerin üzerinde kalın bir su tabakası oluşturabilir. Bu, sadece sürücülerin dışarıyı görebilmek için tüm camları temizlemesi gibi ufak bir sıkıntı oluşturur. Çiy, esas çiftçiler için önemlidir. Çiy (yağmur yağmasa da) toprağın nem kazanmasını sağlar. Özellikle kurak dönemlerde ve kurak yerlerde çiy, pek çok bitki için önemli bir su kaynağıdır. Fakat sabahleyin çim, ot vb kesmeyi ve hasadı ise çok zorlaştırır; çünkü otlar her şeye yapışır.
Yerdeki nem, çiy oluşumunda çok önemlidir. Bir hafta veya daha uzun bir süre yağmur yağmamış, vb., kuru yerlerde sabahleyin çiy olma ihtimali çok düşüktür. Bir yağmurdan sonra yer yüzeyi suya doymuşsa, yerin ve bitki örtüsünün buharlaşma ve terleme ile tamamen kuruması birkaç gün sürer. Eğer yağışlı bir günden sonra geceleyin hava açık ve sakinse gelecek birkaç gün sabahleyin çiy oluştuğunu görebilirsiniz. Eğer çiy oluştuktan sonra cisimlerin sıcaklığı düşmeye devam ederse, çiy donarak “beyaz çiy” olarak adlandırılan buz topaklarına dönüşür; kırağıya değil!
Çiy oluşması için metal ve bitki yüzeyleri idealdir. Bitkiler üzerlerindeki buharlaşma ve terleme nedeniyle nemli yüzeylere sahiptir. Bu da neden bitki yüzeylerinde daha önce ve daha fazla çiy oluştuğunu açıklar. Otomobiller gibi metal yüzeyler çok hızlı bir şekilde soğur. Bu nedenle metal yüzeyler çiy oluşabilen en uygun yüzeylerdendir. Bununla birlikte çiy beton gibi hava sıcaklığını uzun süre tutabilen yüzeylerde bu kadar kolay oluşamaz.
Ülkemizde bazıları, sabahları yerde görülen bu su damlacıklarına “çiğ” (pişmemiş!) de diyebiliyor. Bazıları, onlara otların ve çiçeklerin yapraklarında oluşan “yağmur damlaları” diyor. Kimimiz onları yapraklara, ya da yere düşürüp “yere düşen su damlası” yapıyor. Kimimiz de onları biraz daha soğutup dondurarak “kırağı” haline getiriyor. Hâlbuki çiy, yağmaz, düşmez, çiyin donmuşuna da kırağı denilmez!
İnsanları bir şekilde etkilediği için çiy oluşumu önemlidir. Bazen çiy otomobillerin üzerinde kalın bir su tabakası oluşturabilir. Bu, sadece sürücülerin dışarıyı görebilmek için tüm camları temizlemesi gibi ufak bir sıkıntı oluşturur. Çiy, esas çiftçiler için önemlidir. Çiy (yağmur yağmasa da) toprağın nem kazanmasını sağlar. Özellikle kurak dönemlerde ve kurak yerlerde çiy, pek çok bitki için önemli bir su kaynağıdır. Fakat sabahleyin çim, ot vb kesmeyi ve hasadı ise çok zorlaştırır; çünkü otlar her şeye yapışır.
Yerdeki nem, çiy oluşumunda çok önemlidir. Bir hafta veya daha uzun bir süre yağmur yağmamış, vb., kuru yerlerde sabahleyin çiy olma ihtimali çok düşüktür. Bir yağmurdan sonra yer yüzeyi suya doymuşsa, yerin ve bitki örtüsünün buharlaşma ve terleme ile tamamen kuruması birkaç gün sürer. Eğer yağışlı bir günden sonra geceleyin hava açık ve sakinse gelecek birkaç gün sabahleyin çiy oluştuğunu görebilirsiniz. Eğer çiy oluştuktan sonra cisimlerin sıcaklığı düşmeye devam ederse, çiy donarak “beyaz çiy” olarak adlandırılan buz topaklarına dönüşür; kırağıya değil!
Çiy oluşması için metal ve bitki yüzeyleri idealdir. Bitkiler üzerlerindeki buharlaşma ve terleme nedeniyle nemli yüzeylere sahiptir. Bu da neden bitki yüzeylerinde daha önce ve daha fazla çiy oluştuğunu açıklar. Otomobiller gibi metal yüzeyler çok hızlı bir şekilde soğur. Bu nedenle metal yüzeyler çiy oluşabilen en uygun yüzeylerdendir. Bununla birlikte çiy beton gibi hava sıcaklığını uzun süre tutabilen yüzeylerde bu kadar kolay oluşamaz.
Kaynak: Yazarlarımız