Doğa geri geliyor: 252 milyon hektarda ekosistem restorasyonu

Birleşmiş Milletler Çevre Programının (UNEP) 2026 tarihli raporu, dünya genelinde ekosistem restorasyonunun ulaştığı boyutu ortaya koyuyor. Rapora göre 149 ülkede toplam 252 milyon hektarlık alanda restorasyon çalışmaları yürütülüyor. Bu alan, Birleşik Krallık'ın yüzölçümünün yaklaşık on katına karşılık geliyor.

Çalışmalar ormanlardan sulak alanlara, tarım arazilerinden kıyı ekosistemlerine kadar farklı yaşam alanlarını kapsıyor. Ancak rapor, mevcut ilerlemenin 2030 hedeflerine ulaşmak için yeterli olmadığını vurguluyor.

Ekosistem restorasyonu istihdamı da destekliyor

Restorasyon çalışmaları yalnızca doğal alanların iyileştirilmesine katkı sağlamıyor. Aynı zamanda yerel ekonomiler için yeni iş olanakları oluşturuyor.

Rapora göre restorasyon faaliyetleri kapsamında bir milyondan fazla kişi istihdam ediliyor. Bu sayının 2030'a kadar 32 milyona ulaşabileceği öngörülüyor.

Tarımsal ormancılık, yeniden ağaçlandırma ve sulak alanların iyileştirilmesi gibi çalışmalar; gıda güvenliği, iklim değişikliğine uyum ve kırsal kalkınma açısından da önem taşıyor.

Karasal ekosistemlerde ilerleme daha yüksek

Raporda karasal ekosistemlerdeki restorasyon çalışmalarının, 2030 hedefinin yaklaşık yarısına ulaştığı belirtiliyor.

Çin, 127 milyon hektarlık restorasyon alanıyla öne çıkıyor. Moğolistan ve Kazakistan da geniş alanları kapsayan çalışmalar bildiriyor.

Buna karşılık tatlı su, deniz ve kıyı ekosistemlerinde ilerleme daha sınırlı.

Dünya genelinde yaklaşık 11 milyon hektarlık tatlı su ekosistemi ile 5,7 milyon hektarlık deniz ve kıyı alanında restorasyon çalışmaları yürütülüyor.

Bu farklılık, restorasyon çalışmalarının ekosistemler arasında daha dengeli yaygınlaştırılması gerektiğini gösteriyor.

Finansman ihtiyacı artıyor

Ekosistem restorasyonunun yaygınlaşması için finansman önemli bir koşul.

Raporda, yıllık restorasyon finansmanının 64 milyar dolardan 296 milyar dolara çıkarılması gerektiği belirtiliyor.

Bu kaynakların yalnızca ağaçlandırma faaliyetlerine değil, sulak alanların korunmasına, bozulmuş tarım arazilerinin iyileştirilmesine ve deniz ekosistemlerinin restorasyonuna da yönlendirilmesi önem taşıyor.

Finansmanın yanı sıra bilimsel izleme, yerel toplulukların katılımı ve restore edilen alanların uzun vadeli korunması da çalışmaların başarısını belirliyor.

Biyolojik çeşitlilik için yeni fırsatlar

Ekosistem restorasyonu, yaşam alanları zarar gören türlerin korunmasına da katkı sağlayabiliyor.

Doğu Afrika'daki dağ gorilleri, Orta Asya'daki kar leoparları ve Hindistan'daki Ganj Nehri yunusları, koruma ve ekosistem iyileştirme çalışmalarının önemini gösteren örnekler arasında yer alıyor.

Ancak türlerin korunması yalnızca restorasyona bağlı değil. Kaçak avcılıkla mücadele, yaşam alanlarının korunması ve uzun vadeli izleme çalışmaları da gerekiyor.

2030 hedefleri için çalışmalar hızlanmalı

UNEP'in 2026 raporu, ekosistem restorasyonunun dünya genelinde önemli bir ölçeğe ulaştığını gösteriyor. Bununla birlikte 252 milyon hektarlık mevcut çalışma alanı, küresel hedeflere ulaşmak için yeterli değil.

Önümüzdeki dönemde finansmanın artırılması, eksik ekosistemlerin restorasyon kapsamına alınması ve çalışmaların sonuçlarının düzenli olarak izlenmesi belirleyici olacak.

Doğal alanların iyileşmesi mümkün. Ancak kalıcı sonuçlar için restorasyonun yalnızca başlatılması değil, uzun vadede sürdürülmesi gerekiyor.